هر معلمی این صحنه را دیده است: دو دانش‌آموز با هوش مشابه، یکی مشتاق و دیگری بی‌حوصله. روانشناسی انگیزه‌ی دانش‌آموز می‌گوید تفاوتشان بیشتر به «احساس‌شان نسبت به یادگیری» برمی‌گردد تا به توانایی. خبر خوب این است که این احساس قابل تغییر است.
دو نوع انگیزه: بیرونی و درونی
انگیزه‌ی بیرونی یعنی درس‌خواندن برای نمره، جایزه یا ترس از تنبیه. انگیزه‌ی درونی یعنی درس‌خواندن چون یادگیری برایم جالب و ارزشمند است. انگیزه‌ی درونی پایدارتر است و کیفیت یادگیری را بهتر می‌کند.
سه نیاز اساسی در نظریه‌ی خودتعیین‌گری
ریان و دسی در نظریه‌ی خودتعیین‌گری نشان داده‌اند که انگیزه‌ی درونی وقتی رشد می‌کند که سه نیاز روانی برآورده شود [۱]:
- خودمختاری: دانش‌آموز حس کند در انتخاب‌ها سهمی دارد.
- احساس توانمندی: ببیند که پیشرفت می‌کند و از پس کار برمی‌آید.
- احساس تعلق: خودش را عضوی از کلاس و مورد توجه معلم بداند.
چطور در کلاس این سه نیاز را تأمین کنیم؟
- انتخاب بدهید: بین دو موضوع پروژه یا دو روش ارائه، دانش‌آموز خودش انتخاب کند.
- پیشرفت را نشان بدهید: وقتی دانش‌آموز نمودار پیشرفت خودش را می‌بیند، توانمندی‌اش را حس می‌کند. در آموزش من نمودار روند نمره‌ها برای دانش‌آموز و خانواده در دسترس است.
- او را بشناسید: نام، علاقه و یک جمله‌ی شخصی در بازخورد، احساس تعلق می‌سازد.
تشویق درست: از تلاش تعریف کنید، نه از هوش
مولر و دوک در پژوهشی روی کودکان نشان دادند کسانی که برای «باهوش بودن» تشویق شده بودند، بعد از شکست کمتر پافشاری کردند و لذت کمتری از کار بردند؛ در مقابل، گروهی که برای «تلاش» تشویق شده بودند بهتر ادامه دادند [۲]. پس به‌جای «چه باهوشی!» بگویید «دیدم چقدر برای این مسئله وقت گذاشتی».
اشتباه‌های رایج
- مقایسه‌ی دانش‌آموزان با هم‌کلاسی‌ها.
- تنها به نمره‌ی پایانی توجه کردن و نادیده گرفتن پیشرفت.
- تهدید به نمره‌ی کم به‌عنوان ابزار اصلی.
نقش فناوری
ابزارهای دیجیتال می‌توانند بازخورد را سریع‌تر و پیشرفت را دیدنی‌تر کنند. برای ایده‌های عملی، مقاله‌ی علاقه‌مند کردن دانش‌آموزان به فناوری را بخوانید. اگر معلم هستید، ثبت‌نام در آموزش من رایگان است.
منابع
- Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. doi:10.1037/0003-066X.55.1.68
- Mueller, C. M., & Dweck, C. S. (1998). Praise for intelligence can undermine children's motivation and performance. Journal of Personality and Social Psychology, 75(1), 33–52. doi:10.1037/0022-3514.75.1.33
تصویر کاور: «Digital Literacy Program»، عکس از Sathya Narayanan Subramanian، مجوز CC BY-SA 3.0، ویکی‌مدیا کامنز.
وقتی یک دستیار معلم کارهای تکراری را انجام می‌دهد، معلم انرژی بیشتری برای انگیزه دادن به دانش‌آموزان دارد.
کارِ گروهی یکی از راه‌های ساختن «احساس تعلق» است؛ ببینید چطور با تکلیف گروهی در آموزش من انجام می‌شود.
برچسب‌ها: #روانشناسی_تربیتی #انگیزه_تحصیلی #انگیزه_دانش_آموز #تشویق_درست #معلم_موفق #آموزش_من
نظرها
هنوز نظری نیست؛ اولین نفر باشید.